Ticari araçlarda kamera sistemi zorunluluğu, Karayolları Trafik Yönetmeliği’nde yapılan değişiklikle 29 Kasım 2024 tarihi itibarıyla yürürlüğe girdi. Bu düzenlemeye göre M2 ve M3 sınıfı yolcu taşıma araçları, belediye otobüsleri, taksiler ve okul servisleri belirli tarihlere kadar kamera sistemi, görüntü kayıt cihazı ve araç takip sistemi ile donatılmak zorunda.
Düzenlemenin amacı yolcu ve sürücü güvenliğini artırmak, ulaşım hizmetlerinde denetim standartlarını yükseltmek ve yaşanan olayların kayıt altına alınmasını sağlamaktır. Bu yazıda yönetmeliğin kapsamını, geçiş takvimini ve zorunlu sistemleri ayrıntılı olarak ele alıyoruz.
Araç İçi Kamera Yönetmeliği Nedir?
Araç içi kamera yönetmeliği, Karayolları Trafik Yönetmeliği kapsamında ticari yolcu taşıma araçlarında belirli güvenlik sistemlerinin bulundurulmasını zorunlu kılan yasal düzenlemedir. Yasal dayanak Resmî Gazete’de 32737 sayısıyla yayımlanmış olup 29.11.2024 tarihinde yürürlüğe girmiştir.
Düzenlemenin temel hedefleri şunlardır:
- Yolcu ve sürücü güvenliğinin artırılması
- Trafik olaylarının ve kazaların kayıt altına alınması
- Denetim süreçlerinin güçlendirilmesi
- Acil durumlarda müdahale süresinin kısaltılması
- Sürücü davranışlarının izlenerek riskli durumların önlenmesi
Hangi Ticari Araçlar Kapsama Giriyor?
Yönetmelik ticari yolcu taşımacılığı yapan aşağıdaki araç türlerini kapsamaktadır:
- M2 sınıfı minibüsler (Sürücü hariç 8’den fazla oturma yeri bulunan ve azami kütlesi 5 tonu geçmeyen yolcu taşıma araçlarıdır.)
- M3 sınıfı otobüsler (Sürücü hariç 8’den fazla oturma yeri bulunan ve azami kütlesi 5 tonu aşan yolcu taşıma araçlarıdır.)
- Belediye tarafından işletilen veya yetkilendirilen toplu taşıma araçları
- Taksiler
- Taksi dolmuşlar
- Okul servisleri
- Personel servisleri
Model Yılına Göre Kamera Zorunluluğu Geçiş Takvimi
Yönetmelik kapsamındaki araçların sistemi entegre etmesi için model yılına göre farklı son uyum tarihleri belirlenmiştir:
| Araç Model Yılı | Son Uyum Tarihi |
| 2018-2022 model yılı araçlar | 1 Ocak 2027 sonrası ilk muayene* |
| 2017 ve öncesi model yılı araçlar | 1 Ocak 2028 sonrası ilk muayene |
| Yeni tescil edilen araçlar | İlk tescil aşamasında |
| 18 Şubat-1 Ekim 2025 arası tescil edilen okul servisleri | 31 Aralık 2027 sonrası ilk muayene |
*Örneğin 2020 model bir araç Şubat 2027’de muayeneye giriyorsa, kamera sistemi ve ilgili ekipmanların bu tarihe kadar araca entegre edilmiş olması gerekir. Zorunlu ekipmanların bulunmaması durumunda araç muayene sürecinde uygunsuzlukla karşılaşabilir.
Yönetmelik Kapsamında Hangi Sistemler Zorunlu?
Yönetmelik tek bir cihaz değil, birbiriyle entegre çalışan beş güvenlik bileşenini zorunlu kılmaktadır:
| Sistem | Görevi | Zorunlu Araçlar |
| Kamera Sistemi | Araç içi ve araç dışı görüntülerin kaydedilmesi | Tüm kapsam dahili araçlar |
| Görüntü Kayıt Sistemi | Kayıtların mevzuata uygun şekilde saklanması | Tüm kapsam dahili araçlar |
| Vehicle Tracking System | Araç konumunun ve hareket bilgilerinin izlenmesi | Tüm kapsam dahili araçlar |
| Emergency Button | Acil durumlarda hızlı müdahalenin desteklenmesi | Belirli araç türleri |
| Veri Güvenliği Altyapısı | Kayıtların korunması ve yetkisiz erişimin önlenmesi | Tüm kapsam dahili araçlar |
Acil Durum Butonu Hangi Araçlarda Zorunlu?
Acil durum butonu taksi, taksi dolmuş, dolmuş, minibüs, otobüs, okul servisi ve personel servis araçları dahil ticari yolcu taşımacılığında kullanılan C hususiyetli araçlarda zorunlu tutulmaktadır. Bu araçlarda kamera sistemi ve görüntü kayıt cihazına ek olarak, yolcuların veya sürücünün acil yardım talep edebileceği bir buton bulunması yasal gerekliliktir. Butonun teknik özellikleri ve yerleşimi yönetmeliğin teknik şartnamesinde tanımlanmıştır.
Yönetmelik Neden Kamera Kaydını Zorunlu Kıldı?
Türkiye’de ticari taşımacılık kaynaklı trafik kazaları ve olaylarının doğru biçimde incelenebilmesi, güvenilir ve nesnel verilere dayanmaktadır. Kamera zorunluluğunun yasal gerekçeleri şu başlıklar altında özetlenebilir:
- Kaza anında nesnel delil kaydı: Olayların gerçek seyrini ortaya koyan görüntü kayıtları, hukuki süreçlerde ve sigorta değerlendirmelerinde belirleyici rol oynar.
- Sürücü davranışlarının izlenmesi: Denetimsiz taşımacılık süreçlerinde riskli davranışların tespit edilmesi ve önlenmesine yardımcı olur.
- Yolcu güvenliğinin güçlendirilmesi: Araç içi kayıtlar, olağandışı durumlarda yetkililerin hızla müdahale etmesine olanak tanır.
- Denetim standartlarının yükseltilmesi: Kamu taşımacılığında şeffaflık ve hesap verebilirlik sunar.
Filo yöneticileri açısından bu kayıtlar; sürücü eğitim süreçlerinde, performans değerlendirmelerinde ve operasyonel iyileştirme çalışmalarında kullanılabilecek önemli bir veri kaynağı oluşturmaktadır.
Zorunlu Kamera Sistemlerinde ADAS ve DMS Ne İşe Yarar?
Yönetmelik kapsamında zorunlu tutulan kamera sistemleri; yalnızca kayıt yapan cihazlardan ibaret değildir. Günümüzde pek çok sistem ADAS ve DMS teknolojilerini de bünyesinde barındırmaktadır.
| Technology | Neyi Analiz Eder? | Odak Alanı |
| ADAS | Yol, trafik ve çevresel koşullar | Dış çevre riskleri |
| DMS | Sürücünün dikkat düzeyi ve davranışları | Sürücü durumu |
| ADAS + DMS | Sürücü ve sürüş ortamı birlikte | Kapsamlı güvenlik |
ADAS (Advanced Driver Assistance Systems), kamera ve sensörlerden aldığı verilerle şerit ihlali, takip mesafesi riski veya olası çarpışma gibi durumlarda sürücüyü uyaran sistemdir. DMS (Driver Monitoring System) ise sürücünün dikkat düzeyini, yorgunluk belirtilerini veya telefon kullanımını tespit ederek uyarı veren teknolojidir.
Bu sistemler yönetmeliğin zorunlu kıldığı temel bileşenler değildir; ancak yönetmeliğe uygun kamera sistemi seçiminde bu teknolojileri destekleyen çözümler operasyonel güvenliği önemli ölçüde artırır.
ADAS ve DMS teknolojileri hakkında daha ayrıntılı bilgi için ilgili “ADAS Nedir?” içeriğimize göz atabilirsiniz.
Yönetmeliğe Uygun Kamera Sistemi Seçerken Dikkat Edilmesi Gerekenler
Yönetmelik teknik şartname belirlediğinden, seçilecek kamera sisteminin kayıt yapmasıyla birlikte, yasal gerekliliklerin tamamını karşılaması gerekir. Uygun sistem değerlendirmesinde aşağıdaki kriterlere dikkat edilmelidir:
- Teknik şartname uyumluluğu: Seçilecek kamera sistemi, Karayolları Trafik Yönetmeliği kapsamında belirlenen teknik gereklilikleri karşılamalıdır.
- Yetkili montaj belgesi: Sistemin montajı, yetkilendirilmiş kurum veya kuruluşlar tarafından yapılmalı ve düzenlenen uygunluk belgesi araç tescil kayıtlarına işlenmelidir.
- Görüntü kayıt cihazı entegrasyonu: Kamera sistemi, görüntü kayıt cihazı ile birlikte çalışmalı ve kayıtların kesintisiz şekilde alınmasını sağlamalıdır.
- Uygun konumlandırma: Kamera ve kayıt ekipmanları, teknik şartnamede belirtilen görüş alanlarını kapsayacak şekilde araca yerleştirilmelidir.
- Denetlenebilir yapı: Sistemin çalışır durumda olduğu periyodik kontrollerde doğrulanabilmeli ve ilgili belgeler denetim sırasında ibraz edilebilmelidir.
Yönetmelik gerekliliklerini karşılayan, kayıt ve takip süreçlerini tek platform üzerinden yönetmenizi sağlayan sistemler hakkında daha fazla bilgi almak için Mobiliz araç içi kamera çözümlerini inceleyebilirsiniz.
Yönetmeliğe Uymayan Araçlara Ne Olur?
Belirlenen geçiş takvimlerine uygun şekilde zorunlu sistemleri araçlarına entegre etmeyen işletmeler aşağıdaki yaptırımlarla karşılaşabilir:
- Muayene ve denetim süreçleri: Zorunlu sistemi bulundurmayan araçlar periyodik muayeneden geçemez ve trafiğe çıkamaz.
- İdari yaptırım: Karayolları Trafik Kanunu kapsamında ilgili mevzuat hükümleri uyarınca idari yaptırım uygulanabilir.
- Operasyonel aksaklık: Araçların trafikten çekilmesi filo operasyonlarını doğrudan etkiler.
Bu nedenle araç sahiplerinin ve filo yöneticilerinin uyum takvimini yakından takip etmesi ve geçiş sürecini önceden planlaması önem taşımaktadır.
Conclusion
Ticari araçlarda kamera zorunluluğu, model yılına göre 2027 ve 2028 yıllarına uzanan bir geçiş takvimine sahiptir. Kapsam dahilindeki araç sahiplerinin muayene süreçlerinde sorun yaşamamak için belirlenen tarihleri önceden planlaması gerekmektedir.
Yönetmeliğe uyum sağlarken doğru sistemi seçmek hem yasal gereklilikleri karşılamak hem de uzun vadeli operasyonel fayda elde etmek açısından kritik bir karar. Mobiliz’in yönetmelik kapsamındaki araç içi kamera çözümleri hakkında detaylı bilgi almak için bizimle iletişime geçebilirsiniz.
